آفتاب-غلامعلی دهقان*: بهمن‌ماه سال جاری،‌ انقلاب بزرگ ملت ایران سومین دهه حیات خود را پشت‌سر گذاشته و ورود خود به دهه چهارم را آغاز می‌کند. پس از گذشت 30 سال از پیروزی انقلاب و درسالیانی که مقارن با پایان اولین دهه از هزاره سوم میلادی است، این پرسش اساسی مطرح می‌شود که نقش‌آفرینی ایرانیان چگونه باید باشد و در کدام عرصه انتظار می‌رود بالندگی و پویایی خود را به منصه ظهور برسانند. نگاهی گذرا به نقش‌آفرینی ایرانیان در آستانه هزاره اول و دوم میلادی می‌تواند ما را در جواب به پرسش فوق‌الذکر یاری نماید. در این باره نکات زیر قابل توجه است.

1 ) هنوز بنیان‌گذار هزاره‌های میلادی- عیسی‌بن‌مریم- متولد نشده بود که رومی‌های فزون‌خواه برای یکدست کردن حاکمیت روم برجهان آن روز، لشکرکشی خود را به سمت شمال آفریقا، غرب خاورمیانه و ایران آغاز کردند. «ژولیوس سزار» یکی از سه سردار رومی درشمال آفریقا به پیروزیهای قابل توجهی رسید که مهمترین آنها فتح سرزمین مصر به ریاست ملکه «کلئوپاترا» بود. 

دیگر سردار رومی – پمپیوس- عزم غرب خاورمیانه کرد و با به راه انداختن حمام خون در فلسطین و دیگر نقاط پیروزیهای چشمگیری برای رومیان به ارمغان آورد. و اما آن کس که به سمت ایران آمده کسی نبود جز سردار پرقدرت روم «کراسوس» که برخلاف دو همتای خود به شدت از ایرانیان شکست را پذیرا و در کنار نام خود اسم «سورنای» ایرانی را هم ماندگار کرد. 

در آستانه آغاز هزاره اول میلادی، ایران آن روز از جهت نظامی- سیاسی یک قطب مهم،‌ مستقل و نقش‌آفرین در عرصه سیاست جهانی محسوب می‌شد. ایرانیان سالیانی پیش از این هم موفق شده بودند جانشینان اسکندر مقدونی- سلوکیان- را شکست داده و رویای اسکندر مبنی بر «یونالیزه» کردن ایران را باطل سازند. نقش‌آفرینی ایرانیان در سالهای آغازین هزاره اول میلادی بیشتر رویکرد سیاسی- نظامی داشت.

2 ) هنوز هزاره دوم میلادی شروع نشده بود که آوازه دانشمندان و حکیمان ایرانی در اروپای آن زمان، طنین‌انداز و دانشمند اروپایی مفتخر به آن بود که همانند «حکیم ابن‌سینای ایرانی» باشد و مثل او جامه به تن کند. 

ایرانیان زمانی، قدم به هزاره دوم میلادی

		” با توسعه همه‌جانبه هم برتری سیاسی ما محفوظ می‌ماند و هم می‌توانیم همچنان به سابقه تمدنی خود مفتخر باشیم.... “

گذاشتند که تمدن اسلامی در اوج شکوفایی خود بود و ایرانی افتخار آن را داشت که ستاره درخشان این تمدن باشد. محققان و مورخان، اکثر فرزانگان و فرهیختگان تمدن اسلامی را ایرانیان معرفی کردند. «ابن‌خلدون» گفت: «آنان که سرآمد تمدن اسلامی شدند عجم بودند».‌ 

ابن‌سینا، خوارزمی، رازی، طبری،‌ فارابی و دهها فیلسوف و حکیم ایرانی از این نمونه بودند. آنچه در اوج تمدن اسلامی قابل توجه بود، اول وجود روحیه علم‌اندوزی و دوم حضور منطق گفتگو در موضوع اندیشه و تفکر بود. امام «محمد غزالی» در شرق تمدن اسلامی کتاب «تهافت‌الفلاسفه» را در رد و طرد فلسفه می‌نوشت و در آن سوی تمدن اسلامی «ابن‌رشداندلسی» درنقد او کتاب «تهافت‌التهافت» را تحریر می‌نمود. تکاپوی علمی و اهتمام به علم و دانش،‌ ویژگی بارز ایرانیان در آغاز هزاره دوم میلادی و ایرانیان به جهت نقش‌آفرینی علمی و فرهنگی جایگاه ممتازی در آن مقطع داشتند.

3 ) هنوز دو دهه به آغاز سومین هزاره میلادی باقی‌مانده که وقوع انقلاب بزرگ ایران، تمامی معادلات سیاسی جهان را که بر اساس منطق دوقطبی غرب و شرق به محوریت آمریکا و شوروی سابق پایه‌ریزی شده بود، به هم ریخت وایرانی توانست پس از 200 سال نفوذ بیگانه، استقلال سیاسی خود را بازآفرینی کند. مقوله‌ای که پس از گذشت سه دهه از انقلاب، همچنان تداوم و تاثیرات خود را درجهان سیاست گذاشته است.
 
همچنین پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و موج بیداری اسلامی در منطقه استراتژیک خاورمیانه،‌ و تداوم انقلاب سی‌ساله، جمهوری اسلامی هم اکنون به یک قدرت منطقه‌ای به لحاظ سیاسی تبدیل شده است، موضوعی که دوست و دشمن به آن اذعان دارند. اما حفظ این موقعیت بیش از گذشته به ارائه یک الگوی موفق نیاز دارد. الگویی که در مقوله توسعه کم از دیگران نباشد بلکه بتواند پابه‌پای آنان رقابت و با دارا بودن شاخص معنویت بر دیگران هم برتری داشته باشد. در غیر این صورت برتری سیاسی و سابقه تمدن این آب‌وخاک در موضوع فرهنگ و علم هم خدشه‌دار خواهد شد.
 
توسعه همه‌جانبه، -توسعه دموکراتیک- یا به تعبیر دیگر توسعه‌ای که هم به رشد اقتصادی بیاندیشد و هم به آزادیهای سیاسی ارزش قائل شود نه تنها نیاز کشور بلکه ضرورت آن است. «آفتاب آمد دلیل آفتاب» با توسعه همه‌جانبه هم برتری سیاسی ما محفوظ می‌ماند و هم می‌توانیم همچنان به سابقه تمدنی خود مفتخر باشیم. 

*عضو شورای مرکزی حزب اعتدال و توسعه

آفتاب: جلسه هم اندیشی و تجزیه و تحلیل مسایل سیاسی روز، در دفتر حزب اعتدال و توسعه شهرستان ورامین برگزار شد. 

به‌گزارش خبرنگار آفتاب از ورامین، در ابتدای این نشست، نادر شیرکوند عضو شورای مرکزی حزب و دبیر تشکیلات شهرستان ورامین ضمن خیر مقدم و تشکر از حضور اعضای شورای دفتر و فعالان سیاسی شهرستان به ذکر رئوس برنامه‌های حزب در شهرستان ورامین پرداخت. 

وی مهمترین رسالت حزب را تبلیغ و ترویج تفکر اعتدالی و توسعه‌گرا دانست و آرزو کرد که در انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری در سال 88 تمام فعالان و احزاب سیاسی تحول‌خواه به وحدت برسند. 

شیرکوند گفت: «باید در شهرستان ورامین شاهد چند صدایی باشیم و هم تشکل‌ها و احزاب شناسنامه‌دار فعال شوند که یقیناً این حرکت موجب تقویت نهادهای اداری، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی شهرستان خواهد شد». 

مهمان ویژه و سخنران اصلی این برنامه «غلامعلی دهقان» عضو شورای مرکزی و سخنگوی دفتر سیاسی حزب اعتدال و توسعه بود. 

وی ابتدا به بررسی 3 رویکرد اساسی در یکصد سال اخیر ایران ( اسلامی –ناسیونالیستی- چپ) و تبیین گفتمان‌ هریک و ذکر شخصیت‌ها و پرچمداران هر تفکری پرداخت.

دهقان در ادامه با اشاره به انتخابات دوره نهم ریاست جمهوری، به تحلیل مولفه‌های موثر در نتیجه این انتخابات پرداخت و شعار جریان دولت نهم را مبنی بر آوردن پول نفت برسر سفرهای مردم در نتیجه انتخابات با اثر خواند. 

وی همچنین از عدم استفاده بهینه دولت نهم از فرصت‌های ایجاد شده به‌ویژه در رابطه با افزایش قیمت نفت انتقاد کرد. 

سخنگوی دفتر سیاسی حزب اعتدال و توسعه، درباره آرایش سیاسی نیروها در انتخابات آتی ریاست جمهوری گفت: «اگر خاتمی بیاید، از آن سمت هم احمدی نژاد می‌آید و انتخابات دو قطبی می شود. اما در غیر این صورت افراد مختلفی به میدان خواهند آمد». 

دهقان گزینه مطلوب اعتدال‌گرایان را در انتخابات پیش رو، شخصیتی معتدل و توسعه‌گرا دانست و تاکید کرد: «حزب اعتدال و توسعه برای به‌ صحنه آوردن گزینه‌ای با این ویژگی که مورد اعتماد رهبری و مقبول مردم هم باشد تلاش می‌کند».

لازم به ذکر است دهقان به سوالات مطرح شده حاضران نیز پاسخ گفت

آفتاب-غلامعلی دهقان*: کارشناسان نفت پیش‌بینی می‌کنند: «رکود طولانی و عمیق در اقتصاد جهان بهای نفت را حتی به کمتر از 50 دلار هم می‌رساند».

حال اگر فرض این کارشناسان را بدبینانه هم بدانیم، قیمت نفت ممکن است حداقل به 70 دلار برسد. در این شرایط پرسش اساسی این است با فرض کاهش قیمت، وضعیت دولت «رانتیر» ما چه می‌شود. لازم به ذکر است، «دولت رانتیر» در ادبیات سیاسی و اقتصادی، به دولتی اطلاق می‌شود که بیش از 40٪ (چهل درصد) از درآمد خود را از محل فروش مواد خام مانند نفت تامین می‌کند. یکی از مصادیق چنین دولتی،‌ دولتهای چهار دهه اخیر ایران می‌باشند. دولتهای دهه 50 شمسی تاکنون مصداق دولت «رانتیر» بوده‌اند. در این مورد نکات زیر قابل توجه است.

1- در طی یک قرن اخیر، یعنی از زمان فوران اولین چاه نفت در منطقه نفتون مسجد سلیمان- خرداد 1387 تا کنون نفت داستان پرفراز و نشیبی داشته است بعضی آن را «طلا» نامیده و برخی هم آن را «بلا» خوانده‌اند.

آنها که نفت را «طلا» خوانده، معتقدند، اگر همین نفت هم نبود ما وضعیتی شبیه افغانستان داشتیم و آنان که نفت را «بلا» دانسته، معتقدند وجود همین نفت بودکه خلاقیت و نوآوری را در زمینه صادرات غیرنفتی از ما گرفته و ما را به درآمدهای نفتی عادت داده و مصرف‌زدگی را دامن زده است. در این باره سخن فراوان است و مجال دیگری می‌طلبد. با این وجود موضوع پرسش‌برانگیز این است با توجه به افزایش دلارهای نفتی طی 3 سال گذشته، کاهش قیمت نفت در شرایط فعلی چه تاثیری بر مقوله توسعه کشور، سیاست‌های دولت نهم، و همچنین بر عرصه سیاست کشور خواهد داشت؟ 

2- قطعاً خبر کاهش درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفت و گاز برای یک دولت توسعه‌گرا خبر خوبی نیست. زیرا دولت توسعه‌گرا این درآمدها را درآمد مقطعی ندانسته و با نگرش سرمایه بین نسلی معقتد است،‌ این نوع درآمدها باید تبدیل به ثروت ملی گردد و بهترین راهکار آن سرمایه‌گذاری در امور زیربنایی و استحکام هرچه بیشتر زیرساختهای اقتصادی کشور است. پروژه‌هایی که ممکن است زودبازده نباشند و اتمام آنها سالیانی هم به دراز بکشد، اما میوه آن شیرین و حاصل آن خوشایند و به مصلحت است. موضوعی که تحقق آن طی سه سال گذشته منتفی ودولت مستقر با رویکرد هزینه دلارهای نفتی در امور روزمرگی این فرصت طلایی را از دست داد تا در سالیان کاهش قیمت نفت حسرت روزهای از دست رفته را داشته باشیم. 

3- کاهش قیمت نفت چه تاثیری بر سیاستهای اقتصادی دولت نهم خواهد داشت. برای درک هرچه بهتر این موضوع کافی است بدانیم که این دولت طی سالهای 1384 تا 1387 – تاکنون- چگونه از دلارهای نفتی استفاده کرده است. 

در آخرین گزارش کمیسیون اقتصادی مجلس هشتم به نحوه هزینه کرد دلارهای نفتی طی این مدت اشاره شده است. بر اساس این گزارش طی سالهای فوق‌الذکر درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفت و گاز 04/273 میلیارد دلار بوده است. و این در حالی است که درآمد ارزی کشور طی دهه اول انقلاب (1368-1358) فقط صدو چهل و دو -142- میلیارد دلار و درآمد ارزی کشور طی دهه دوم انقلاب (1378-1368) صدو پنجاه ودو -152- میلیارد دلار بوده است. 

دفاع مقدس و عصر سازندگی با همین مقدار دلارهای نفتی به خوبی مدیریت شد. براساس گزارش کمیسیون اقتصادی مجلس هشتم 619/211 میلیارد دلار از درآمدهای حاصله هزینه شده است، در حالیکه طبق برنامه چهارم توسعه مقرر شده بود که تنها 64 میلیارد دلار هزینه شود!! 

نتیجه هزینه شدن این دلارهای نفتی با نگرش روزمرگی نتیجه‌ای جز افزایش نقدینگی، واردات گسترده و تورم قابل توجه نبوده است. 

حال با توجه به کاهش دلارهای نفتی و با نگرش خاص دولت نهم که دست‌کم عنوان دولت «توسعه‌گرا» برازنده آن نیست می‌توان امیدوار بود که روند افزایش نقدینگی کم تا تورم ناشی از فراوانی نقدینگی مهار گردد. 

با این وجود به دلیل بالا رفتن واردات طی سه سال گذشته و وابستگی این واردات به ارزهای نفتی،‌کاهش دلارهای نفت می‌تواند در مورد اقلام وارداتی مشکلاتی ایجاد کند. 

واقعیت این است دلارهای ناشی از نفت می‌تواند با مدیریت «توسعه‌گرا» نعمتی باشد و با مدیریت «هزینه‌گرا» نقمت محسوب شود. 

4- یکی از مهمترین ویژگیهای دولت «رانتیر»، آن است که «ثروت» می‌دهد و «قدرتب می‌گیرد. حال با کاهش قیمت نفت می‌توان گفت شاید دولت در آینده ثروت بگیرد و قدرت دهد و این آغاز دیگری برای موج دموکراسی‌خواهی وجدی گرفتن تمامی آحاد ملت است. آیا بار دیگر نسیم دموکراسی می‌وزد؟! 

* عضو شورای مرکزی حزب اعتدال و توسعه

آفتاب- غلام‌علی دهقان^*: سخنان اخیر  دکترحسن روحانی بازتابهای گسترده در محافل سیاسی کشور داشت. موافقان دولت نهم سخنان وی را انتخاباتی قلمداد کرده و منتقدان دولت از باب «جانا سخن از زبان ما می‌گویی» از دیدگاههای طرح شده استقبال نمودند. 

واقعیت این است که جوهره سخنان دکتر روحانی را نوعی نگرانی از بی‌توجهی به مقوله توسعه و لوازمات

		” دولت نهم اگر فقط به نتایج مخرب نخستین شوک نفتی اوایل دهه 50 – شمسی- توجه می‌کرد، بهتر از اینها می‌توانست با دلارهای نفتی بادآورده عمل نماید.... “

آن از سوی دولت نهم شکل می‌داد. موضوعی که وی آن را در سه عنوان تبیین نمود. 

اول، موضوع استفاده نادرست از درآمدهای نفتی، دوم،‌ بی‌توجهی به مقوله خصوصی‌سازی و به خصوص عدم اهتمام جدی به عملیاتی شدن اصل 44 و سوم عدم درک مقتضیات زمان در قضیه سیاست خارجی. در این باره نکات زیر قابل توجه است:

1- دولت نهم طی سه سال اخیر با سومین شوک نفتی در تاریخ کشور روبه‌رو گردید، اما نتوانست آن را به شکل صحیح و درست مدیریت نماید. 

اقتصاد نفتی کشور طی چهار دهه اخیر با سه شوک نفتی روبرو گردیده است. دولت نهم می‌توانست با درک درست از تبعات شوکهای نفتی از عوارض و عواقب آن بکاهد، اما ذوق‌زدگی ناشی از فراوانی دلارهای نفتی،‌ بی‌توجهی به تاریخ نفت و به خصوص تاثیر مخرب شوکهای آن و تعجیل در به نتیجه رسیدن پروژه‌های زودهنگام و تاکید بر اصل روزمرگی در جهت مصرف دلارهای نفتی،‌ اجازه نداده تدابیرلازم در جهت استفاده درست از درآمدهای نفتی صورت پذیرد وشد آنچه که شد! 

دولت نهم اگر فقط به نتایج مخرب نخستین شوک نفتی اوایل دهه 50 – شمسی- توجه می‌کرد، بهتر از اینها می‌توانست با دلارهای

		” نقدینگی 000/68 میلیارد تومانی بهار 1384 تبدیل به نقدینگی 000/168 میلیارد تومانی بهار 1387 گردیده که پیامد آن چیزی جز تورم نبوده است. ... “

نفتی بادآورده عمل نماید. شوک نفتی اول برای اقتصاد ما، نتیجه بالا رفتن قیمت نفت به جهت تحریم نفتی اعراب بود که سبب چند برابر شدن درآمدهای نفتی کشورهای صاحب نفت از جمله ایران گردید. 

نگاهی به پیامدهای شوک اول نفتی، نشان می‌دهد، افزایش درآمدهای نفتی،‌ نتیجه‌ای جز واردات فراوان و بی‌رویه، بالا رفتن نقدینگی،‌ گسترش رانت‌خواری، تشدید تضادهای طبقاتی و سرانجام افزایش تورم دربر نداشت. 

عوارض اجتماعی که در شکل‌گیری انقلاب 1357 بی‌تاثیر هم نبود. هرچند وقوع انقلاب بزرگ 1357 دارای علل و عوامل فراوان دیگری هم بود. 

شوک دوم نفتی در سالهای آغازین پیروزی انقلاب و به دنبال قطع صادرات نفت ایران رخ داد. اما به جهت هزینه شدن دلارهای نفتی در دفاع مقدس،‌ تبعات منفی برای اقتصاد کشور ایجاد نکرده و حال پس از سالها کشور شوک سوم نفتی را تجربه می‌کند. تجربه‌ای که برای کشور تاکنون سنگین تمام شده است. 

نقدینگی 000/68 میلیارد تومانی بهار 1384 تبدیل به نقدینگی 000/168 میلیارد تومانی بهار

		” واقعیت این است که در کشور ما همچنان موتور توسعه،‌ دولت می‌باشد و انتظار می‌رفت دولت نهم به سرمایه‌گذاریهای استراتژیک اولویت دهد. ... “

1387 گردیده که پیامد آن چیزی جز تورم نبوده است. 

بخش دیگر دلارهای نفتی هم صرف واردات شده،‌ و آنچه در این میان فراموش شده توجه به زیرساختهای اقتصادی و راه‌اندازی پروژه‌های بزرگ و درازمدت است. 

دولت نهم فراموش کرده نفت یک سرمایه بین نسلی است و می‌بایست صرف عمران، سازندگی و توسعه کشور شود تا فردای ایران صاحب دهها پالایشگاه،‌ مجتمع پتروشیمی، نیروگاههای گاز،‌ برق و ... باشد. 

واقعیت این است که در کشور ما همچنان موتور توسعه،‌ دولت می‌باشد و انتظار می‌رفت دولت نهم به سرمایه‌گذاریهای استراتژیک اولویت دهد. 


2- کم‌توجهی به عملیاتی شدن اصل 44 قانون اساسی در جهت کاستن از فربهی دولت و واگذاری امور صرفاً ضروری به آن از دیگر محورهای سخنان اخیر حسن روحانی بود. 

کمتر کسی است که منکر نقش بخش خصوصی در رشد و توسعه کشور گردد. بنابراین بایسته است،‌ بیش از گذشته این بخش از اقتصاد کشور را در فرایند توسعه به بازی گرفت. کشور ما سالها است که از بوروکراسی حجیم رنج می‌برد. بوروکراسی مانع بزرگی برای رشد و توسعه کشور بوده است. 

برای

		” دولت توسعه‌گرا باید اصل تنش‌زدایی را سرلوحه کار خود قرار دهد و از دامنه تنش‌ها بکاهد،‌ چرا که توسعه نیازمند ثبات است. ... “

مثال برزیل با جمعیت 300 میلیونی خود فقط 000/500 – پانصد هزار- برزیلی وابسته به دولت دارد و حال آن که ما با جمعیت 70 میلیونی تقریباً 000/000/3 – سه میلیون- ایرانی وابسته به دولت داریم! در فرآیند توسعه می‌بایست به پارادایم مدیریت اولویت داد و از دخالتهای غیرضروری دولت کاست.

 
3- استفاده نکردن از فرصتهای لازم در سیاستهای خارجی آن هم در زمانی که «آمریکایی‌ها» در باتلاق «افغانستان»‌ و گرداب «عراق» گرفتارآمده‌اند، محور دیگری از سخنان «حسن روحانی»‌بود. 

واقعیت این است که رشد و توسعه کشور، ‌مقدمات و لوازمات خاص خود را دارد. برای مثال،‌ دولت توسعه‌گرا باید اصل تنش‌زدایی را سرلوحه کار خود قرار دهد و از دامنه تنش‌ها بکاهد،‌ چرا که توسعه نیازمند ثبات است. 

رعایت شعار «تعامل در حد امکان وتقابل در حد ضرورت»‌ برای سیاست خارجی توسعه‌گرا یک ضرورت است. حال با توجه به ضعف آمریکایی‌ها در منطقه طی سه سال گذشته،‌ آيا نمی‌توانستیم از این فرصت بهتر بهره‌برداری کنیم؟ 

تا برای فردای ایران دیر نشده،‌ گفتمان توسعه را به گفتمان غالب و اصلی ایران تبدیل نماییم. انتخابات آتی ریاست‌جمهوری محمل خوبی برای رسیدن به این منظور است. 

آفتاب: در حالی‌که 10 ماه به برگزاری انتخابات دوره دهم ریاست‌جمهوری اسلامی ایران باقی مانده‌است، هنوز فضای انتخاباتی کشور مشخص نشده و هاله‌ای از ابهام بر این فضا حاکم شده‌است. غلامعلی دهقان- عضو شورای مرکزی اعتدال و توسعه – و از کارشناسان مسائل سیاسی طی گفتگویی با آفتاب به تشریح چشم‌اندازهای احتمالی انتخابات آتی ریاست‌جمهوری پرداخته‌است.

این عضو شورای مرکزی حزب اعتدال و توسعه در ارزیابی خود از انتخابات آتی ریاست‌جمهوری به خبرنگار سیاسی آفتاب گفت: «برای قضیه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری سه فرضیه متصور است. سه فرضیه‌ای که تحقق یا عدم تحقق هر کدام به آمدن یا نیامدن آقای خاتمی بستگی دارد».

دهقان افزود: «فرضیه اول آن است که آقای خاتمی تصمیم بگیرد در انتخابات شرکت کند. پیش‌بینی می‌شود در این صورت وی گزینه مورد اجماع طیفی از منتقدان دولت نهم باشد». 

دهقان با اشاره به این‌که در این فرضیه، اصولگرایان حاکم هم، تمامی اختلاف سلیقه‌ها را کنار گذارده‌ و با یک گزینه خواهند رسید، رای‌آوری احمدی نژاد را در این شرایط قابل بررسی دانست.

این کارشناس مسائل سیاسی در ادامه گفت: «در این فرض پیش‌بینی می‌شود حزب اعتماد ملی هم درنهایت به آقای خاتمی رضایت دهد. در این حالت دو قطبی شدیدی در همان مرحله اول بر عرصه سیاسی کشور حاکم خواهد شد».

البته وی تحقق این فرضیه را با توجه به اینکه آقای خاتمی، سخنی از آمدن خود نگفته‌اند، در هاله‌ای از ابهام دانست. 

دهقان افزود: «در فرضیه دوم، آقای خاتمی تصمیمی برای حضور در انتخابات آتی ندارد. در این صورت برخی از طیف منتقدان تلاش می‌کنند باز به دنبال گزینه واحد باشند، اما واقعیتها نشان از آن دارد به جهت حفظ هویت جناحی و همچنین وجود اختلافات گذشته،‌ امکان اجماع کمتر قابل تصور است». 

این عضو شورای مرکزی حزب اعتدال و توسعه در تشریح فرضیه سوم خود اظهار داشت: «این فرضیه‌ای است که با واقعیت‌های عرصه سیاست کشور همخوانی بیشتری دارد و آن چند قطبی شدن انتخابات دهم است. این چند قطبی شدن هم در میان منتقدان و هم در میان اصولگرایان امکان‌پذیر است. در این فرضیه گزینه اعتماد ملی- آقای کروبی- قطعاً حضور پیدا می‌کند». 

دهقان افزود: «باز بر اساس قرائن و شواهد و همچنین با توجه به اختلافات گذشته آقای کروبی با بخش اصلی جبهه اصلاحات یعنی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و جبهه مشارکت دور از انتظار نیست که جبهه اصلاحات برای حفظ هویت جناحی که موضوعی بدیهی در عالم سیاست است و هم به جهت اختلافات گذشته با آقای کروبی، گزینه اختصاصی خود را داشته باشد که فعلاً آقای عارف به نوعی اعلام آمادگی کرده است». 

این عضو دفتر سیاسی حزب اعتدال و توسعه خاطر‌نشان کرد: «در این فرضیه جریان اعتدال هم به احتمال قریب به یقین گزینه اختصاصی خود را خواهد داشت. در اردوگاه اصولگرایان هم شاهد تعدد کاندیدا خواهیم بود و حضور دو یا سه کاندیدا قابل پیش‌بینی

		” از نظر گزینه ریاست‌جمهوری آینده باید تاکنون در مدیریت کلان کشور سوابق مدیریتی قابل قبولی داشته باشد و متعهد به آرمانهای انقلاب باشد.... “

است. حضور آقای احمدی‌نژاد قطعی و احتمال حضور آقایان قالیباف و پورمحمدی هم منتفی نیست. بنابراین پیش‌ینی انتخاباتی نزدیک به هم از جهت آراء رقیبان قابل تصور است و مرحله دوم انتخابات سرنوشت انتخابات دهم را مشخص می‌کند». 

این عضو دفتر سیاسی حزب اعتدال و توسعه در تشریح این فرض  که جریان اعتدال هم  گزینه‌ای در انتخابات آتی خواهد داشت گفت: «واقعیت این است که در ایران امروز جریان میانه‌ای که می‌توان آن را حدفاصل دو جناح چپ و راست و یا به تعبیر دیگر جریان اعتدال‌گرا نامید در میانه اصلاح‌طلبان و اصولگرایان شکل گرفته است. این جریان فکری- سیاسی استراتژی آن توسعه همه جانبه همراه با تاکتیک اعتدال خواهد بود. اعتدال در اینجا به معنای تلفیق آرمانگرایی و واقعیت‌بینی است». 

دهقان افزود: «واقعیت این است در یکصد سال گذشته جریانهای فکری- سیاسی کشور، سه گفتمان عمده و اصلی را پیگیری کرده‌اند. این گفتمانهای سه‌گانه عبارتند از گفتمان دموکراسی‌خواهی، عدالت‌محوری و توسعه‌گرایی. هم‌اکنون هم در ذیل پارادایم جمهوری اسلامی این سه گفتمان فعال هستند». 

وی اضافه کرد: «طی سالیان اخیر چپ‌های سابق یعنی همان اصلاح‌طلبان فعلی از دموکراسی می‌گویند و گفتمان غالبِ جریان راست، البته با محوریت جریان احمدی‌نژاد عدالت محوری است،‌ جریان اعتدال هم که قرابت فکری- سیاسی با اندیشه‌های هاشمی رفسنجانی دارد همچنان به گفتمان توسعه می‌اندیشد». 

دهقان تاکید کرد: «در انتخابات نهم ریاست‌جمهوری،‌ از هر سه جناح شخصیت‌هایی حضور داشتند. به نظر می‌رسد با توجه به احتمال انتخابات چند قطبی آتی، جریان اعتدال به جهت حفظ هویت جناحی همچنان مانند انتخابات نهم حضوری فعال داشته باشد».

او در تبیین پایگاه اجتماعی جریان اعتدال اظهار داشت:
«این جریان خود یک جریان مستقل است و برای خود حامیان قابل توجهی دارد چرا که هنوز بسیاری از خواص و عوام جامعه به مقوله توسعه اولویت می‌دهند».

این کارشناس مسائل سیاسی یادآور شد: «با این وجود این جریان به جهت مشی اعتدالی خود می‌تواند از سوی معتدلین دو جناح عمده دیگر هم در شرایط خاصی مورد حمایت قرار گیرد. هم‌اکنون بخشی از اصلاح‌طلبان که می‌توان آنها را اصلاح‌طلبان دوراندیش عنوان داد و بخشی از اصولگرایان که می‌توان آنان را اصولگرایان واقع‌بین نامید به تفکرات این جریان نزدیک هستند. در حقیقت گزینه جریان اعتدال برایند اصولگرایان واقع‌بین و اصلاح‌طلبان دوراندیش است». 

وی درباره مختصات این جریان می‌توان این موارد را گفت: «این جریان، جریانی است که از جهت فکری به اجتهاد پویای موردنظر امام خمینی معتقد است؛ از جهت سیاست داخلی به مشارکت نهادینه همه جریانهای سیاسی می‌‌اندیشد. از نظر سیاست خارجی تعامل با جهان را پذیرفته و ضمن قبول اصل عزت به اصول حکمت و مصلحت هم در سیاست خارجی باور دارد و از نظر اقتصادی معتقد است باید از حجم بورکراسی دولتی کاست و بخش خصوصی مولد ثروت ملی را تقویت کرد».

دهقان درباره ویژگی‌های گزینه اصلح جریان اعتدال اظهار داشت: «از نظر ما این گزینه می‌بایست تاکنون در مدیریت کلان کشور سوابق مدیریتی قابل قبولی داشته باشد، متعهد به آرمانهای انقلاب باشد، مشی سیاسی وی معتدل بوده و دور از افراط و تفریط عمل نموده باشد و از جهت شخصیتی، فردی متین و دارای وزانت گفتاری و رفتاری باشد». 

این عضو دفتر سیاسی حزب اعتدال و توسعه درپاسخ به این پرسش که ‌"کاندیدای حزب اعتدال و توسعه به عنوان یک حزب عمده جریان اعتدال چه زمانی مشخص می‌شود"؟ اظهار داشت: «ما تلاش می‌کنیم که احتمالاً تا پایان مهرماه گزینه حزب اعتدال و توسعه را به جامعه معرفی کنیم». 

آفتاب- غلامعلی دهقان*: خردادماه هر سال یاد وخاطره شخصیتی را با خود دارد که به اعتراف دوست ودشمن نقش مهمی در حیات فکری- سیاسی ایرانیان داشت. وی را به حق می‌توان «آموزگار» آموزه‌های قابل توجهی در عرصه فقاهت، سیاست و عرفان دانست. امام فقید توانست هم درعرصه «اندیشه» و هم در عرصه «فعل سیاسی» با نوآوری و خلاقیت راه جدید و افق روشنی برای انسان ایرانی بگشاید. دراین باره نکات زیر قابل توجه است؛

1 ) یکی از چشمگیرترین آموزه‌های امام فقید نگاه ویژه وی برای تحول در فهم فقه موجود بود. وی صراحتاً اعلام کرد: «اجتهاد مصطلح در حوزه‌ها کافی نیست» از دیدگاه «امام» اجتهاد شیعی صرفاً با در نظر گرفتن دو پارامتر «زمان» و «مکان» می‌تواند سرزندگی و پویایی خود را حفظ کند.

تردید نباید کرد که مانایی جمهوری اسلامی- میراث گرانبهای رهبر فقید- تنها در پرتو اجتهادی تضمین می‌شود که «زمان» و «مکان» دو رکن رکین آن باشند. علاوه بر این امام خمینی(ره) با به کارگیری عنصر «مصلحت» در فقه سیاسی شیعه، مصلحت جمع و جامعه را بر هر مسئله دیگر ترجیح داد. با این وجود انتظار می‌رود دستگاه فکری- فقهی امام بیش از گذشته مورد توجه حوزویان بخصوص شاگردان وی قرار گیرد چرا که آن گونه که انتظار می‌رفت کمتر شاهد کار فکری بر این تفکر و اندیشه نو و بدیع بودیم. 

2 )یکی دیگر از آموزه‌های چشمگیر، نگاه ویژه وی به دکترین فلسفه سیاسی تشیع بود. امام با طرح مقوله «ولایت فقیه» راه برون رفت جامعه شیعی را در دوران غیبت کبری به خوبی نشان داد. شیعیان در طی تاریخ همیشه با اعتقاد به اینکه حکومتها همه غاصب ولایت سیاسی ائمه هستند، سرناسازگاری وعدم همکاری با حکومتهای وقت داشتند. حتی طرح تئوری «سلطان عادل» هم نتوانست موفقیت چندانی داشته باشد. 

«تئوری ولایت فقیه» تنها راهی بود که می‌توانست سبب آشتی توده‌های شیعه با عرصه حکومت و دولتمداری گردد وامام در این امر بسیار موفق بود و سبب گردید توده‌ها با اعتماد به این نوع رهبری در سخت‌ترین عرصه‌های سیاسی حضور یابند. با این وجود وی علاوه بر عنصر «مشروعیت» درباره حاکم اسلامی از عنصر «مقبولیت» غافل نبود. از دیدگاه وی حاکم اسلامی می‌بایست واجد هردو شرط «مشروعیت» و هم «مقبولیت» باشد. 

امام خمینی در عرصه فعل سیاسی نشان داد پلورالیسم- تکثرگرایی- سیاسی نیروهای معتقد به انقلاب و نظام یک اصل راهبردی- استراتژیک- برای آینده نظام می‌باشد. به همین دلیل وی با انشعاب «مجمع روحانیون مبارز» از «جامعه روحانیت مبارز» موافقت کرد و این درحالی بود که برخی دلسوزان انقلاب و نظام در آغاز با این مساله موافقت چندانی نداشتند. اما بعدها دیدگاه عمیق و ژرف‌اندیشانه وی را مورد تحسین قرار دادند. امروز هم بیش از گذشته به این دیدگاه رهبر فقید نیاز داریم تا در تعامل و تضارب آراء گوناگون بهترین راهها آشکار گردد. 

3) شخصیت فردی رهبر فقید هم با خودآموزه‌های فراوانی داشت.. یکی از مهمترین ابعاد شخصیتی امام بُعد «عرفانی» وی بود. بُعدی که سیاست و فقاهت وی را هم تحت‌تاثیر قرار داد. با این وجود عرفان وی حاشیه‌نشینی و گوشه‌گیری نبود.

امام با تظاهر و ریا و زهدفروشی مخالف بود؛ «جامه زهد و ریا کندم بر تن کردم- خرقه پیر خراباتی وهوشیار شدم» او از عالمان بی‌عمل و واعظان بی‌خرد دل پُردردی داشت؛ «واعظ شهر که از پند خود آزارم داد- از دم رند می‌آلوده مددکار شدم». امام(ره) را با متحجران کاری نبود؛ «خون دلی که پدر پیرتان از این جماعت خورده است از دیگران نخورده است» امام خمینی(ره) «شخصی برای همه نسلها درهمه عصرها، دینداری روشنفکر و سیاستمداری آگاه به زمان و مکان بود». 

* عضو شورای مرکزی حزب اعتدال و توسعه

آفتاب: غلامعلی دهقان گفت: لیست انتخابات جبهه فراگیر اعتدال‌گرایان فراگیرترین لیست انتخاباتی، حزبی‌ترین لیست تهران و دارای بیشترین قرابت فكری و سیاسی با آقای ‌هاشمی‌ رفسنجانی است.

به گزارش ایسنا، غلامعلی دهقان كه در نشست خبری جبهه فراگیر اعتدال‌گرایان سخن‌می‌گفت، با بیان این كه لیست انتخاباتی این جبهه دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است، خاطرنشان كرد: این لیست از آنجا كه از اصلاح‌طلبانی همچون مجید انصاری و نجفقلی حبیبی تا اصولگرایان منتقدی همچون طلایی نیك و كنعانی مقدم تشكیل شده است، فراگیرترین لیست انتخاباتی است.

وی ادامه داد:

		” حزبی‌ترین لیست تهران و دارای بیشترین قرابت فكری و سیاسی با آقای ‌هاشمی‌ رفسنجانی ... “

از آنجا كه ما معتقدیم اعتدال نیاز امروز و ضرورت فرداست، محوریت خود را گفتمان اعتدال قرار داده‌ایم، بر این اساس معتقدیم این لیست حزبی‌ترین لیست تهران و منتقدترین لیست موجود است.

دهقان با بیان این كه مجلس آینده نباید یك دست باشد، بلكه همه باید بتوانند در آن مجلس با استقلال سخنان خود را بیان كنند، گفت: سه طیف آرمان‌گرایان مطلق، واقع‌گرایان محض و آرمان‌گرایان واقع‌بین در كشور موجود است؛ اما در حال حاضر مجلس شورای اسلامی‌ و كشور به تفكری نیاز دارد كه در آن آرمان‌گرایی توام با واقعیت باشد.

دهقان هم‌چنین گفت كه لیست این جبهه بر اساس واقعیات و آرمان‌های جامعه تنظیم شده و در شرایط فعلی بخش قابل توجهی از این لیست به مجلس راه پیدا می‌كنند تا گفتمان اعتدال گرایی را پرچم‌داری كنند.

وی در پاسخ به پرسشی در ارزیابی نسبت به لیست كاندیدهای اعتماد ملی و ستاد ائتلاف اصلاح‌طلبان اظهار داشت: طبق آخرین اخبار بالای 50 درصد از لیست اعتماد ملی و ستاد ائتلاف اصلاح‌طلبان مشترك است، اما نباید

		” معتقدیم اعتدال نیاز امروز و ضرورت فرداست.... “

فراموش كرد كه هر كدام از جریان‌های سیاسی عقبه فكری، سیاسی و تاریخی دارد؛ از این رو اگر انتظار داشته باشیم كه همپوشانی داشته باشند صحیح نیست.

دهقان تصریح كرد: جبهه اعتدال گرایان جبهه‌ای است كه بعد از یك سال سخن گفتن از آمدن و یا نیامدن آقای روحانی حضور پیدا كرد؛ چراكه نیامدن ایشان همان اندازه اثر داشت كه اگر حضور پیدا می‌كردند. این جبهه تلاش كرد با وجود نیامدن برخی از چهره‌های شاخص پرچم اعتدال‌گرایان زمین نماند. بر این اساس افرادی را كه مشی اعتدالی دارند ،انتخاب كرد و در لیست خود قرار داد؛ از این رو به همان اندازه كه اصلاح‌طلبان از این لیست استقبال كردند اصولگرایان منتقد نیز استقبال كردند.

وی اضافه كرد: جریان اصلاح‌طلبی و اصول‌گرایی یك شبه شكل نگرفته؛ از این رو معتقدیم جریان

		” جبهه اعتدال گرایان جبهه‌ای است كه بعد از یك سال سخن گفتن از آمدن و یا نیامدن آقای روحانی حضور پیدا كرد.... “

اعتدال‌گرایی نیز فراتر از جریان اصلاح‌طلب و اصولگراست و از لحاظ مصداقی نیز این لیست نشان می‌دهد كه لیستی فراگیر است از این رو پروژه اعتدال در درازمدت شكل خواهد گرفت؛ بنابراین جریان اعتدال بر این مبنا اگر استراتژی و تاكتیك داشته باشند می‌توانند به عنوان جریان سیاسی پر قدرت در كشور حضور پیدا كند.

دهقان در ادامه خاطرنشان كرد: تا كنون جبهه اعتدال‌گرایان تحت عنوان جنبش خوانده می‌شده، اما از آنجا كه در حال حاضر 36 گروه عضو این مجموعه هستند و حركت گسترده‌ای تشكیل شده، قرار شده اعتدال‌گرایان تحت عنوان جبهه مطرح شوند.

در ادامه این نشست، رییس ستاد انتخابات جبهه فراگیر اعتدال‌گرایان هم در سخنانی گفت: این جبهه با شعار انتخاباتی "اول مردم" كه كلمه اول بر اساس تركیب اعتدال، وحدت و لیاقت شكل گرفته به صحنه آمده است.

جمشید ایرانی افزود: لیست جبهه فراگیر اعتدال گرایان همان لیست قبلی با دو تغییر است؛ دكتر مظاهری جزو چهره‌های ماندگار از حوزه تهران در حوزه اصفهان كاندیدا شدند و حجت‌الاسلام ناصحی مشاور آقای قالیباف نیز اعلام كرد كه به دلیل مشكلات اجتماعی احتمال انصرافشان زیاد

		” جریان اصلاح‌طلبی و اصول‌گرایی یك شبه شكل نگرفته؛ از این رو معتقدیم جریان اعتدال‌گرایی نیز فراتر از جریان اصلاح‌طلب و اصولگراست.... “

است كه مطمئنا بعد از این تغییر لیست نهایی اعلام خواهد شد.

ایرانی ابراز عقیده كرد كه كه فهرست ارائه شده برآیند رویكردهای اعتدالی بزرگانی است كه این جبهه با آنها رایزنی داشته است.

وی با تاكید بر این كه 80 درصد از مجموعه لیست اعتدال‌گرایان رای خواهد آورد، گفت: بر اساس پیش‌بینی مركز مطالعات جبهه، انتخابات این دوره به دو مرحله كشیده خواهد شد.

در ادامه این نشست رییس شورای هماهنگی جبهه فراگیر اعتدال‌گرایان با بیان این كه سابقه این جبهه به سال 81 برمی‌گردد اظهار داشت: این جبهه تحت عنوان جنبش احزاب ایران با مشی اعتدال‌گرایی در انتخابات خانه احزاب ایران شكل گرفت از آن زمان تا كنون در هر سه دوره خانه احزاب ایران حضور داشته و در حال حاضر نیز شش نفر از شورای مركزی و دو نفر از بازرسان خانه احزاب ایران از جبهه اعتدال‌گرایان هستند.

امرالله شیخانی خاطرنشان كرد: این جبهه از پنج سال پیش كار خود را شروع كرده و در عرصه‌های مختلف انتخابات حضور داشته، آخرین مبارزه انتخاباتی نیز در بحث انتخابات شورای شهر سوم و خبرگان رهبری بود كه با مشی اعتدال وارد شد.

وی ادامه داد: پیش‌بینی ما این است كه مردم اقبالی به بحث اعتدال دارند و اكثریت آن‌ها از افراط و تفریط خسته شده‌اند. بر این اساس این جبهه با حمایت از افراد معتدل در انتخابات شورای شهر و مجلس

		” بر اساس پیش‌بینی مركز مطالعات جبهه، انتخابات این دوره به دو مرحله كشیده خواهد شد.... “

خبرگان این افراد را وارد مجلس خبرگان و شورای شهر سوم كرد.

شیخانی تصریح كرد: همه ائتلاف‌ها قابل توجه هستند، اما با توجه به ضرورت جامعه ما به این باور رسیدیم كه امروز اعتدال و میانه‌روی بهترین مشی است كه این اعتدال برگرفته از ارزش‌های اسلام، انقلاب و نظام جمهوری اسلامی‌ است؛ از این رو انتخابات مجلس هشتم انتخابات افراد معتدل و میانه است.

رییس شورای هماهنگی جبهه فراگیر اعتدال گرایان با بیان این كه این جبهه با بیش از 30 حزب و تشكل سیاسی كه دارای پروانه رسمی‌ فعالیت هستند تشكیل شده است، گفت: جبهه فراگیر اعتدال‌گرایان دارای مواضع و دیدگاه‌هایی همچون ترویج و نهادینه‌كردن توامان عدالت و توسعه در جامعه، ارائه برنامه و راهبرد برای محقق كردن عدالت اجتماعی و اقتصادی در كشور، فعالیت برای انحصارشكنی قدرت و توجه به مجموعه نیرو‌های عدالت‌ورز، متخصص و توسعه‌گرا برای حضور فعال در حوزه مدیریت كشور، اهتمام برای تحقق ساماندهی اضاع اقتصادی و شكوفایی اقتصاد ایران، اهتمام برای انسجام نیرو‌های معتقد به عدالت‌گرایی و توسعه‌یافتگی و التزام به قانون اساسی به عنوان میثاق ملی ایران و ایرانی و غیره است.

وی در پایان تصریح كرد: جبهه فراگیر اعتدال گرایان دارای هشت كمیته انتخابات، اطلاع‌رسانی، حقوقی قضایی، سیاسی اجتماعی، اقتصادی و پشتیبانی، فرهنگی علمی‌ آموزشی، تشكیلات و ساختار و كمیته اقشار است.